ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
บทความ

เช่าใช้หรือซื้อขาดซอฟต์แวร์ หน่วยงานรัฐเลือกอย่างไรให้ถูกระเบียบ

เช่าใช้กับซื้อขาดต่างกันทั้งวิธีจัดหา หมวดงบประมาณ และการลงทะเบียนสินทรัพย์ บทความนี้เทียบให้เห็นชัด พร้อมคำที่ควรใช้ในเอกสารจัดซื้อจัดจ้างของแต่ละแบบ

เช่าใช้หรือซื้อขาดซอฟต์แวร์ หน่วยงานรัฐเลือกอย่างไรให้ถูกระเบียบ

ความต่างระหว่างเช่าใช้กับซื้อขาดไม่ได้อยู่ที่ราคาอย่างเดียว แต่อยู่ที่หน่วยงานได้อะไรมาครอบครอง ซึ่งเป็นตัวกำหนดว่าจะจัดหาด้วยวิธีใด ตั้งงบหมวดไหน และต้องลงทะเบียนสินทรัพย์หรือไม่ ถ้าเลือกคำผิดตั้งแต่ต้น เรื่องจะย้อนกลับมาที่งานพัสดุทั้งหมด

บทความนี้เทียบสองทางให้เห็นชัด และสรุปคำที่ควรใช้ในเอกสารของแต่ละแบบ

เทียบให้เห็นทั้งสองทาง

ซื้อขาดเช่าใช้
สิ่งที่หน่วยงานได้สิทธิ์ใช้งานถาวรตามเงื่อนไขที่ตกลงสิทธิ์ใช้งานตามระยะเวลาสัญญา
วงเงินปีแรกสูง ต้องตั้งงบก้อนเดียวต่ำกว่ามาก เฉลี่ยเป็นรายปี
ปีถัดไปค่าบำรุงรักษาแยกอีกก้อนรวมอยู่ในค่าเช่าแล้ว
เมื่อเลิกใช้ระบบยังเป็นของหน่วยงานสิทธิ์สิ้นสุดตามสัญญา
ทะเบียนสินทรัพย์ต้องลงทะเบียนไม่ต้อง เพราะไม่ได้เป็นเจ้าของ
เหมาะกับหน่วยงานที่แน่ใจแล้วและใช้ยาวเกินห้าปีหน่วยงานที่ยังไม่มีงบก้อน หรือยังไม่แน่ใจ

ข้อสุดท้ายคือข้อที่ควรใช้ตัดสิน ไม่ใช่ราคาต่อปี เพราะถ้าเลือกผิดทางแล้วต้องเปลี่ยนกลางคัน ต้นทุนที่แท้จริงคือเวลาของคนทั้งหน่วยงาน ไม่ใช่ส่วนต่างของราคา

เช่าใช้ยังแบ่งได้อีกสองแบบ

แบบที่ผู้ให้บริการดูแลเครื่องแม่ข่ายให้ หน่วยงานได้รับบริการ ไม่ได้ครอบครองทั้งเครื่องและโปรแกรม จึงเข้าลักษณะงานจ้าง คำที่ใช้ควรเป็น *จ้างเหมาบริการ* และมักตั้งงบในหมวดค่าใช้สอย

แบบที่ติดตั้งบนเครื่องแม่ข่ายของหน่วยงานเอง หน่วยงานได้สิทธิ์ใช้งานโปรแกรมตามระยะเวลา คำที่ใช้ควรเป็น *เช่าใช้สิทธิ์การใช้งานโปรแกรมคอมพิวเตอร์* ซึ่งไม่ใช่การซื้อขาด จึงไม่เข้าหมวดครุภัณฑ์

สองแบบนี้ไม่ควรใช้ชื่อรายการเดียวกัน เพราะสิ่งที่หน่วยงานได้รับต่างกันจริง ๆ ในสายตาระเบียบ

เรื่องนี้ทำในระบบได้ดูระบบพัสดุและทรัพย์สินใน ERP HOSOffice V2

คำที่ควรเลี่ยงในเอกสารเช่าใช้

อย่าเขียนเพราะ
ซื้อโปรแกรม จัดซื้อระบบจะกลายเป็นการจัดหาครุภัณฑ์หรือสินทรัพย์ ต้องตั้งงบลงทุนและลงทะเบียน
ค่าลิขสิทธิ์ซอฟต์แวร์แบบถาวรสื่อว่าได้สิทธิ์ตลอดไป ขัดกับสัญญาที่มีกำหนดเวลา
ค่าบริการรายเดือน ทั้งที่ตั้งงบรายปีทำให้ต้องเบิกเป็นงวดเดือนโดยไม่จำเป็น

สิ่งที่ต้องเขียนไว้ให้ชัดไม่ว่าจะเลือกทางไหน

  1. ข้อมูลเป็นของหน่วยงาน ขอไฟล์ฐานข้อมูลได้ทุกเมื่อ และเมื่อสิ้นสุดสัญญาผู้ให้บริการต้องส่งมอบให้ภายในกี่วัน
  2. สิ่งที่รวมอยู่ในราคาแล้ว อัปเดตตามระเบียบที่เปลี่ยน แก้ไขข้อขัดข้อง และอบรมการใช้งาน
  3. สิ่งที่คิดเพิ่ม พัฒนาฟังก์ชันเฉพาะหน่วยงาน ย้ายข้อมูลจากระบบเดิม อบรมนอกรอบ
  4. ระดับการให้บริการ เวลารับแจ้ง เวลาตอบกลับ และช่องทางติดต่อ
  5. การขึ้นราคาปีถัดไป ขึ้นได้ไม่เกินเท่าไร และต้องแจ้งล่วงหน้ากี่วัน

ห้าข้อนี้คือสิ่งที่คณะกรรมการตรวจรับจะถามหา และเป็นสิ่งที่ทำให้ปีถัดไปไม่ต้องเจรจากันใหม่ทั้งหมด

ERP HOSOffice V2 มีให้เลือกทั้งสองทาง

  • ซื้อขาด จ่ายครั้งเดียว ระบบเป็นของหน่วยงาน ปีแรกไม่มีค่าบำรุงรักษา
  • เช่าใช้พร้อมคลาวด์ ไม่ต้องลงทุนเครื่องแม่ข่าย ทีมงานดูแลระบบและสำรองข้อมูลให้
  • เช่าใช้ ติดตั้งบนเครื่องของหน่วยงาน ข้อมูลอยู่ในองค์กร เหมาะกับหน่วยงานที่มีนโยบายเก็บข้อมูลไว้เอง

ทุกแบบใช้ระบบตัวเดียวกัน ย้ายข้ามแบบได้โดยไม่ต้องเริ่มใหม่ และเราจัดเอกสารเสนอราคาให้ตรงกับแบบที่หน่วยงานเลือก พร้อมชื่อรายการที่ใช้ได้กับงานพัสดุ

คำถามที่พบบ่อย

เช่าใช้ซอฟต์แวร์ ต้องลงทะเบียนครุภัณฑ์ไหม

ไม่ต้อง เพราะหน่วยงานไม่ได้เป็นเจ้าของโปรแกรม ได้เพียงสิทธิ์ใช้งานตามระยะเวลาสัญญา ต่างจากการซื้อขาดซึ่งต้องบันทึกเป็นสินทรัพย์ของหน่วยงาน ทั้งนี้การตีความขั้นสุดท้ายเป็นของงานพัสดุและงานบัญชีของแต่ละหน่วยงาน

เช่าใช้กับจ้างเหมาบริการ ต่างกันอย่างไร

ดูที่สิ่งที่หน่วยงานได้รับ ถ้าผู้ให้บริการดูแลเครื่องแม่ข่ายและระบบให้ทั้งหมด หน่วยงานได้รับบริการ จึงเข้าลักษณะงานจ้าง แต่ถ้าติดตั้งบนเครื่องของหน่วยงานเองและได้สิทธิ์ใช้โปรแกรมตามระยะเวลา จะเรียกว่าเช่าใช้ได้ตรงกว่า

เช่าไปแล้วอยากซื้อขาดทีหลังได้ไหม

ได้ และควรตกลงเรื่องนี้ไว้ตั้งแต่ทำสัญญาแรก ว่าค่าเช่าที่จ่ายมาแล้วจะนำมาหักจากราคาซื้อขาดได้กี่เปอร์เซ็นต์และย้อนหลังได้กี่ปี เพราะเป็นเงื่อนไขที่ทำให้ผู้บริหารตัดสินใจเริ่มได้ง่ายขึ้น

ราคากลางของงานเช่าใช้ดูจากไหน

ถ้ารายการนั้นอยู่ในเกณฑ์ราคากลางและคุณลักษณะพื้นฐานการจัดหาอุปกรณ์และระบบคอมพิวเตอร์ของกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ให้อ้างเกณฑ์ฉบับล่าสุด ณ วันจัดหา ถ้าไม่มีในเกณฑ์ ให้ใช้วิธีสืบราคาตามที่ระเบียบกำหนด

แหล่งอ้างอิง

ขอขอบคุณกรมบัญชีกลาง กระทรวงการคลัง และกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ที่เผยแพร่ระเบียบและเกณฑ์ราคากลางให้หน่วยงานใช้อ้างอิงได้

บทความนี้เป็นการสรุปเพื่อเผยแพร่ความเข้าใจ ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย การตีความขั้นสุดท้ายเป็นของงานพัสดุและนิติกรของแต่ละหน่วยงาน

ระบบนี้เป็นงานบริหารหลังบ้านขององค์กร ไม่ใช่ระบบรักษาพยาบาล

บทความที่เกี่ยวข้อง

บทความวิธีเฉพาะเจาะจงกับ e-bidding ต่างกันตรงไหน เลือกอย่างไรให้ถูกวิธีจัดซื้อจัดจ้างไม่ได้เลือกตามความสะดวก แต่ถูกกำหนดด้วยวงเงินและเงื่อนไขตามกฎหมาย บทความนี้เทียบสามวิธีให้เห็นชัด พร้อมข้อที่หน่วยงานมักเข้าใจคลาดเคลื่อนบทความพัสดุในระบบไม่ตรงกับของในคลัง เกิดจากอะไร และแก้อย่างไรยอดคงเหลือในระบบไม่ตรงกับของที่นับได้จริง เป็นปัญหาที่เจอเกือบทุกหน่วยงาน บทความนี้แยกสาเหตุที่พบบ่อยห้าข้อ วิธีตรวจหาว่าเป็นข้อไหน และวิธีแก้ที่ไม่ต้องนับใหม่ทั้งคลังทุกเดือนบทความระบบพัสดุและครุภัณฑ์โรงพยาบาล เชื่อมถึงกันทำไมงานจัดซื้อ คลัง ทะเบียนครุภัณฑ์ และงานซ่อมบำรุงถึงควรอยู่ระบบเดียวกัน พร้อมจุดรั่วที่พบบ่อยตอนตรวจสอบพัสดุประจำปี