เงินยืมราชการ ส่งใช้ให้ทันโดยไม่ต้องตามทวง
ลูกหนี้เงินยืมค้างนานเกือบทุกครั้งเกิดจากผู้ยืมไม่รู้ว่าครบกำหนดเมื่อใด บทความนี้สรุปกรอบเวลาส่งใช้ตามระเบียบ เอกสารที่ต้องเตรียม และวิธีทำให้ไม่มีใครต้องเดินไปทวง

ลูกหนี้เงินยืมที่ค้างนาน แทบไม่เคยเกิดจากผู้ยืมตั้งใจไม่ส่งใช้ แต่เกิดจากผู้ยืมไม่รู้ว่าครบกำหนดวันไหน และงานการเงินไม่มีรายการรวมที่ดูได้ในหน้าเดียวว่าใครค้างอยู่บ้าง ผลคือการติดตามกลายเป็นงานที่ต้องใช้คนเดินไปถาม แทนที่จะเป็นข้อมูลที่ทุกฝ่ายเปิดดูเองได้
บทความนี้สรุปกรอบเวลาส่งใช้ตามระเบียบกระทรวงการคลัง เอกสารที่ต้องเตรียม และวิธีทำให้การติดตามไม่ต้องใช้แรงคน
กรอบเวลาส่งใช้เงินยืม
ระเบียบกระทรวงการคลัง ว่าด้วยการเบิกเงินจากคลัง การรับเงิน การจ่ายเงิน การเก็บรักษาเงิน และการนำเงินส่งคลัง พ.ศ. 2562 กำหนดกรอบการส่งใช้เงินยืมไว้ โดยแยกตามวัตถุประสงค์ของการยืม
| กรณี | เริ่มนับจาก |
|---|---|
| ยืมเพื่อเดินทางไปราชการ | นับจากวันที่กลับมาถึง |
| ยืมเพื่อปฏิบัติราชการอื่น | นับจากวันที่ได้รับเงิน |
สิ่งที่ควรทำคือเขียนวันครบกำหนดลงในสัญญายืมเงินให้เป็นวันที่จริง ไม่ใช่เขียนว่าภายในกี่วัน เพราะผู้ยืมส่วนใหญ่จำจำนวนวันได้ แต่คำนวณวันครบกำหนดผิด โดยเฉพาะเมื่อมีวันหยุดคั่น
เอกสารที่ต้องส่งพร้อมการส่งใช้
- ใบสำคัญคู่จ่ายและหลักฐานการจ่าย ใบเสร็จรับเงิน ใบรับรองแทนใบเสร็จ หรือหลักฐานอื่นตามที่ระเบียบยอมรับ
- รายงานการเดินทางหรือรายงานผลการปฏิบัติงาน ตามแบบที่หน่วยงานกำหนด
- เงินสดคงเหลือ ถ้าใช้ไม่หมด ต้องส่งคืนพร้อมกันในคราวเดียว ไม่ใช่ทยอยส่ง
- เอกสารอนุมัติที่เกี่ยวข้อง คำสั่งเดินทาง หนังสืออนุมัติจัดกิจกรรม หรือบันทึกอนุมัติหลักการ
ข้อที่ทำให้ส่งใช้ไม่ผ่านบ่อยที่สุดคือใบเสร็จที่ข้อมูลไม่ครบ เช่น ไม่มีชื่อผู้รับเงิน ไม่มีวันที่ หรือรายการไม่ตรงกับที่ขออนุมัติ ซึ่งเป็นสิ่งที่ตรวจได้ตั้งแต่ตอนรับใบเสร็จ ไม่ใช่ตอนจะส่งใช้
เรื่องนี้ทำในระบบได้ดูระบบการเงินและบัญชีใน ERP HOSOffice V2
ทำไมการติดตามจึงกลายเป็นงานหนัก
ถ้าไม่มีหน้าจอที่บอกได้ว่าใครค้างอยู่เท่าไรและครบกำหนดเมื่อใด การติดตามจะเป็นงานที่ขึ้นกับความจำของคนคนเดียวเสมอ
สาเหตุที่พบบ่อยเรียงตามผลกระทบ
- ไม่มีรายการลูกหนี้เงินยืมที่เป็นปัจจุบัน งานการเงินต้องไล่จากแฟ้มสัญญายืมทีละใบ
- ผู้ยืมไม่ได้รับการเตือนก่อนครบกำหนด เมื่อรู้ตัวก็เลยกำหนดไปแล้ว
- ผู้ยืมรายเดิมยืมใหม่ได้ทั้งที่ยังค้างอยู่ ยอดค้างจึงสะสม
- หัวหน้างานไม่เห็นภาพรวมของหน่วยงานตัวเอง จึงไม่ทราบว่าต้องเข้าไปช่วยติดตาม
สามข้อแรกแก้ได้ด้วยข้อมูลที่เป็นปัจจุบันและการเตือนอัตโนมัติ ส่วนข้อสุดท้ายแก้ได้ด้วยการเปิดให้หัวหน้างานเห็นรายการของหน่วยงานตนเอง
โมดูลการเงินใน ERP HOSOffice V2 ช่วยตรงไหน
- ทะเบียนลูกหนี้เงินยืมที่เป็นปัจจุบัน เห็นทุกสัญญาที่ยังไม่ปิด พร้อมยอดคงค้างและวันครบกำหนดที่คำนวณให้แล้ว
- เตือนล่วงหน้าก่อนครบกำหนด ส่งถึงผู้ยืมและหัวหน้างานตามรอบที่ตั้งไว้ ไม่ต้องมีใครเดินไปทวง
- ตรวจก่อนอนุมัติยืมรายการใหม่ ระบบแจ้งทันทีว่าผู้ยืมรายนี้ยังมีสัญญาค้างอยู่กี่ฉบับ
- แนบใบสำคัญและหลักฐานการจ่ายในสัญญาเดียวกัน ไม่ต้องเดินเอกสารซ้ำ และตรวจย้อนหลังได้
- ปิดสัญญาเมื่อส่งใช้ครบ ยอดลูกหนี้ลดทันที และรายงานภาพรวมปรับตามในคราวเดียว
- รายงานสำหรับผู้บริหาร เห็นยอดค้างทั้งหน่วยงาน แยกตามอายุหนี้และตามหน่วยงานย่อย
ผลที่ได้คือไม่มีใครต้องจำวันครบกำหนดเอง และรายการค้างเป็นข้อมูลที่เปิดดูได้ ไม่ใช่สิ่งที่ต้องไปค้นจากแฟ้ม
คำถามที่พบบ่อย
เงินยืมราชการ ต้องส่งใช้ภายในเมื่อไร
ระเบียบกระทรวงการคลังกำหนดกรอบเวลาไว้ โดยแยกกรณียืมเพื่อเดินทางไปราชการซึ่งเริ่มนับจากวันที่กลับมาถึง กับกรณียืมเพื่อปฏิบัติราชการอื่นซึ่งเริ่มนับจากวันที่ได้รับเงิน หน่วยงานควรระบุวันครบกำหนดเป็นวันที่จริงลงในสัญญายืมเงิน และตรวจสอบกรอบเวลาที่ใช้บังคับปัจจุบันกับงานการเงินของหน่วยงาน
ถ้าใช้เงินไม่หมด ต้องทำอย่างไร
ส่งคืนเงินสดคงเหลือพร้อมกับใบสำคัญคู่จ่ายในคราวเดียว ไม่ควรทยอยส่ง เพราะจะทำให้สัญญายืมปิดไม่ได้และยอดลูกหนี้ยังค้างอยู่ในระบบ ทั้งที่ผู้ยืมเข้าใจว่าจัดการเรียบร้อยแล้ว
ยังส่งใช้ของฉบับเดิมไม่เสร็จ ยืมใหม่ได้ไหม
โดยแนวปฏิบัติทั่วไปจะไม่อนุมัติให้ยืมรายใหม่ขณะที่ยังมีสัญญาค้าง เพราะจะทำให้ยอดค้างสะสมและติดตามยากขึ้น หน่วยงานควรตั้งเงื่อนไขนี้ไว้ให้ระบบตรวจให้อัตโนมัติ แทนการให้เจ้าหน้าที่จำเอง ทั้งนี้รายละเอียดขึ้นกับแนวปฏิบัติของแต่ละหน่วยงาน
ใบเสร็จแบบไหนที่มักถูกตีกลับ
ใบเสร็จที่ข้อมูลไม่ครบ เช่น ไม่ระบุชื่อผู้รับเงิน ไม่มีวันที่ ไม่มีรายละเอียดของที่ซื้อหรือบริการที่ได้รับ หรือรายการไม่ตรงกับที่ขออนุมัติไว้ วิธีลดปัญหาคือตรวจใบเสร็จตั้งแต่วันที่ได้รับ ไม่ใช่ตอนใกล้ครบกำหนดส่งใช้
แหล่งอ้างอิง
- ระเบียบกระทรวงการคลัง ว่าด้วยการเบิกเงินจากคลัง การรับเงิน การจ่ายเงิน การเก็บรักษาเงิน และการนำเงินส่งคลัง พ.ศ. 2562
- ระเบียบกระทรวงการคลัง ว่าด้วยการเบิกเงินจากคลัง การรับเงิน การจ่ายเงิน การเก็บรักษาเงิน และการนำเงินส่งคลัง (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2563
ขอขอบคุณกรมบัญชีกลาง กระทรวงการคลัง ที่เผยแพร่ระเบียบและแนวปฏิบัติด้านการเบิกจ่ายเงินให้หน่วยงานใช้อ้างอิงได้
บทความนี้เป็นการสรุปเพื่อเผยแพร่ความเข้าใจ ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย กรอบเวลาและเงื่อนไขที่ใช้บังคับควรตรวจสอบกับฉบับล่าสุดและแนวปฏิบัติของหน่วยงาน
ระบบนี้เป็นงานบริหารหลังบ้านขององค์กร ไม่ใช่ระบบรักษาพยาบาล