ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
บทความ27 ครั้ง

วัสดุหรือครุภัณฑ์ แยกอย่างไรให้ตรงหลักการจำแนกประเภทรายจ่าย

ของชิ้นเดียวกันอาจถูกตั้งงบคนละหมวดถ้าตีความต่างกัน บทความนี้สรุปแนวทางตามหนังสือสำนักงบประมาณ พร้อมตัวอย่างของที่มักตีความไม่ตรงกันในงานไอทีและงานสำนักงาน

วัสดุหรือครุภัณฑ์ แยกอย่างไรให้ตรงหลักการจำแนกประเภทรายจ่าย

ของชิ้นเดียวกันถูกตั้งงบเป็นค่าวัสดุในหน่วยงานหนึ่งและเป็นค่าครุภัณฑ์ในอีกหน่วยงานหนึ่ง เกิดขึ้นได้เพราะการจำแนกไม่ได้ดูที่ราคาอย่างเดียว แต่ดูที่ลักษณะของสิ่งของและวิธีใช้งานประกอบกัน สำนักงบประมาณจึงออกแนวทางการพิจารณาสิ่งของที่จัดเป็นวัสดุและครุภัณฑ์ไว้ให้ใช้ร่วมกัน

บทความนี้สรุปหลักที่ใช้ตัดสิน และยกตัวอย่างของที่มักตีความไม่ตรงกัน

หลักที่ใช้แยก

ดูที่ลักษณะของวัสดุลักษณะของครุภัณฑ์
อายุการใช้งานใช้แล้วหมดไป แปรสภาพ หรือไม่คงสภาพเดิมคงสภาพเดิมและใช้ได้ต่อเนื่องยาวนาน
บทบาทต่อของอื่นเป็นส่วนประกอบหรือของใช้สิ้นเปลืองเป็นตัวของมันเองที่ใช้งานได้
การควบคุมคุมด้วยทะเบียนคุมวัสดุขึ้นทะเบียนครุภัณฑ์ กำหนดเลข และคิดค่าเสื่อมราคา
หมวดรายจ่ายค่าวัสดุค่าครุภัณฑ์ ซึ่งอยู่ในงบลงทุน

สิ่งที่ควรจำคือการจำแนกมีผลต่อเนื่องไปถึงงานบัญชีและงานพัสดุ ไม่ใช่แค่ตอนตั้งงบ ถ้าจำแนกเป็นครุภัณฑ์ ของนั้นต้องขึ้นทะเบียน มีเลขครุภัณฑ์ เข้าการตรวจสอบพัสดุประจำปี และคิดค่าเสื่อมราคา ส่วนถ้าเป็นวัสดุจะคุมด้วยทะเบียนคุมวัสดุและตัดจ่ายเมื่อเบิกไปใช้

ของที่มักตีความไม่ตรงกันในงานไอที

  1. อุปกรณ์ต่อพ่วงราคาไม่สูง เช่น อุปกรณ์อ่านบัตร กล้องประชุม หรือเครื่องสำรองไฟขนาดเล็ก ต้องดูว่าใช้งานได้ด้วยตัวเองและคงสภาพเดิมหรือไม่ ไม่ใช่ดูราคาอย่างเดียว
  2. ชิ้นส่วนที่ซื้อมาเปลี่ยนของเดิม เช่น แผงวงจรหรือหน่วยความจำที่นำไปเปลี่ยนในเครื่องที่มีอยู่ มักเข้าลักษณะเป็นส่วนประกอบ ไม่ใช่ของที่ใช้ได้ด้วยตัวเอง
  3. ค่าสิทธิ์ใช้งานโปรแกรมรายปี ไม่ใช่ของที่จับต้องได้และไม่ได้ครอบครองถาวร จึงไม่เข้าลักษณะครุภัณฑ์ และมักถูกตั้งเป็นค่าใช้สอยหรือหมวดที่หน่วยงานใช้สำหรับค่าบริการรายปี
  4. อุปกรณ์ที่ซื้อพร้อมกันเป็นชุด ต้องดูว่าแต่ละชิ้นใช้งานแยกกันได้หรือไม่ ถ้าแยกใช้ไม่ได้ มักพิจารณาเป็นชุดเดียว

ข้อสามเป็นข้อที่ทำให้งานเช่าใช้ระบบสะดุดบ่อยที่สุด เพราะถ้าตั้งงบเป็นค่าครุภัณฑ์ งานพัสดุจะต้องหาของมาขึ้นทะเบียน ทั้งที่สิ่งที่หน่วยงานได้คือสิทธิ์ใช้งานตามระยะเวลา

เรื่องนี้ทำในระบบได้ดูระบบพัสดุและทรัพย์สินใน ERP HOSOffice V2

ทำไมจึงควรตกลงกันตั้งแต่ตอนขอตั้งงบ

การจำแนกที่ผิดไม่ได้จบที่ตอนตั้งงบ แต่จะย้อนกลับมาที่งานพัสดุและงานบัญชีตลอดอายุของสิ่งนั้น

ถ้าตั้งงบผิดหมวด ทางเลือกที่เหลือมีสองทางและไม่ดีทั้งคู่ ทางแรกคือโอนเปลี่ยนแปลงงบประมาณซึ่งใช้เวลาและต้องมีเหตุผล ทางที่สองคือฝืนใช้หมวดเดิมแล้วให้งานพัสดุกับงานบัญชีไปหาวิธีจัดการทีหลัง ซึ่งจะกลายเป็นรายการที่อธิบายไม่ได้ตอนถูกตรวจสอบ

วิธีป้องกันที่ได้ผลคือให้ผู้ขอตั้งงบระบุสามอย่างมาพร้อมกันเสมอ คือของนั้นใช้งานได้ด้วยตัวเองหรือไม่ ใช้ได้นานเท่าไร และต้องขึ้นทะเบียนหรือไม่ สามคำตอบนี้พอให้งานพัสดุตัดสินหมวดได้ตั้งแต่ต้น

ระบบใน ERP HOSOffice V2 ช่วยตรงไหน

  • ทะเบียนสินค้าที่กำหนดประเภทไว้ล่วงหน้า แต่ละรายการระบุว่าเป็นวัสดุหรือครุภัณฑ์ตามที่หน่วยงานตกลงไว้ คนตั้งเรื่องจึงไม่ต้องตีความใหม่ทุกครั้ง
  • ผูกหมวดรายจ่ายกับประเภทของ เมื่อเลือกรายการ ระบบเสนอหมวดที่ตรงกับประเภทให้ ลดการตั้งงบผิดหมวดตั้งแต่ต้นทาง
  • ของที่เป็นครุภัณฑ์ขึ้นทะเบียนอัตโนมัติเมื่อรับเข้า พร้อมเลขครุภัณฑ์และเริ่มคิดค่าเสื่อมราคาตามที่ตั้งไว้
  • ของที่เป็นวัสดุเข้าทะเบียนคุมวัสดุ ตัดจ่ายเมื่อเบิก และรายงานยอดคงเหลือแยกจากครุภัณฑ์
  • รายงานเทียบยอดตามหมวดรายจ่าย เห็นว่าเงินหมวดใดถูกใช้กับของประเภทใด ตรงกับที่ตั้งงบไว้หรือไม่

ผลที่ได้คือการจำแนกเกิดขึ้นครั้งเดียวที่ทะเบียนสินค้า แล้วถูกใช้เหมือนกันทุกครั้ง แทนที่จะให้แต่ละคนตีความใหม่ในแต่ละเรื่อง

คำถามที่พบบ่อย

แยกวัสดุกับครุภัณฑ์ ดูที่ราคาอย่างเดียวได้ไหม

ไม่ได้ แนวทางของสำนักงบประมาณให้ดูที่ลักษณะของสิ่งของเป็นหลัก คือคงสภาพเดิมและใช้งานได้ยาวนานหรือไม่ ใช้งานได้ด้วยตัวเองหรือเป็นเพียงส่วนประกอบ ราคาเป็นเพียงข้อมูลประกอบ ไม่ใช่เกณฑ์ตัดสินเพียงอย่างเดียว

ซื้ออะไหล่มาเปลี่ยนในเครื่องเดิม จัดเป็นอะไร

โดยทั่วไปเข้าลักษณะเป็นส่วนประกอบของของเดิม ไม่ใช่ของที่ใช้งานได้ด้วยตัวเอง จึงมักไม่จัดเป็นครุภัณฑ์ชิ้นใหม่ แต่ถ้าการเปลี่ยนนั้นทำให้เครื่องเดิมมีอายุการใช้งานหรือความสามารถเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ งานบัญชีอาจพิจารณาเป็นการเพิ่มมูลค่าสินทรัพย์ ซึ่งต้องหารือกับงานบัญชีของหน่วยงาน

ค่าเช่าใช้โปรแกรมรายปี ตั้งงบหมวดไหน

เนื่องจากหน่วยงานได้สิทธิ์ใช้งานตามระยะเวลา ไม่ได้ครอบครองสิ่งของ จึงไม่เข้าลักษณะครุภัณฑ์และไม่ต้องขึ้นทะเบียน หน่วยงานส่วนใหญ่ตั้งไว้ในหมวดที่ใช้สำหรับค่าบริการหรือค่าใช้สอย ทั้งนี้ควรหารือกับงานพัสดุและงานงบประมาณของหน่วยงานก่อนเสนอตั้งงบ

ถ้าตั้งงบผิดหมวดไปแล้ว แก้อย่างไร

ทางเลือกคือขอโอนเปลี่ยนแปลงงบประมาณตามระเบียบที่เกี่ยวข้อง ซึ่งต้องมีเหตุผลประกอบและใช้เวลา อีกทางคือชะลอรายการไว้ตั้งงบใหม่ในปีถัดไป สิ่งที่ไม่ควรทำคือฝืนใช้หมวดเดิม เพราะจะกลายเป็นรายการที่อธิบายไม่ได้เมื่อถูกตรวจสอบ

แหล่งอ้างอิง

ขอขอบคุณสำนักงบประมาณ ที่เผยแพร่หลักการจำแนกประเภทรายจ่ายและแนวทางการพิจารณาสิ่งของให้หน่วยงานใช้อ้างอิงได้

บทความนี้เป็นการสรุปเพื่อเผยแพร่ความเข้าใจ ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย การตีความขั้นสุดท้ายเป็นของงานพัสดุ งานบัญชี และงานงบประมาณของแต่ละหน่วยงาน

ระบบนี้เป็นงานบริหารหลังบ้านขององค์กร ไม่ใช่ระบบรักษาพยาบาล

บทความที่เกี่ยวข้อง

บทความคณะกรรมการตรวจรับพัสดุ ตรวจอะไรได้บ้างกับงานระบบสารสนเทศงานระบบไม่มีของให้นับ คณะกรรมการตรวจรับจึงมักไม่แน่ใจว่าจะวัดอะไร บทความนี้เสนอรายการตรวจที่วัดได้จริง และสิ่งที่ต้องเขียนไว้ในขอบเขตงานตั้งแต่ต้นเพื่อให้ตรวจรับได้บทความเช่าใช้หรือซื้อขาดซอฟต์แวร์ หน่วยงานรัฐเลือกอย่างไรให้ถูกระเบียบเช่าใช้กับซื้อขาดต่างกันทั้งวิธีจัดหา หมวดงบประมาณ และการลงทะเบียนสินทรัพย์ บทความนี้เทียบให้เห็นชัด พร้อมคำที่ควรใช้ในเอกสารจัดซื้อจัดจ้างของแต่ละแบบบทความเกณฑ์ราคากลางไอซีที ใช้ตอนไหน ถ้าไม่มีในเกณฑ์ต้องทำอย่างไรเกณฑ์ราคากลางไอซีทีของกระทรวงดิจิทัลฯ ใช้เป็นฐานกำหนดราคาและคุณลักษณะขั้นต่ำของอุปกรณ์คอมพิวเตอร์ ส่วนรายการที่ไม่มีในเกณฑ์ ต้องกลับไปใช้ลำดับราคากลางตามพระราชบัญญัติจัดซื้อจัดจ้างฯ