ประเมินผลการปฏิบัติราชการ ทำอย่างไรให้ตรงหลักเกณฑ์และไม่เป็นพิธี
หลักเกณฑ์กำหนดให้ประกาศหลักเกณฑ์ให้ทราบทั่วกันและประเมินจากผลสัมฤทธิ์กับพฤติกรรม บทความนี้แปลเป็นขั้นตอนที่ทำได้จริง พร้อมจุดที่ทำให้การประเมินกลายเป็นแบบฟอร์มเปล่า

หนังสือสำนักงาน ก.พ. ที่ นร 1012/ว 20 ลงวันที่ 3 กันยายน 2552 เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการประเมินผลการปฏิบัติราชการของข้าราชการพลเรือนสามัญ วางกรอบให้ส่วนราชการกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการประเมินแล้วประกาศให้ข้าราชการในสังกัดทราบโดยทั่วกัน สิ่งที่หลายหน่วยงานทำคือแจกแบบฟอร์มตอนปลายรอบแล้วให้กรอกย้อนหลัง ซึ่งทำให้การประเมินกลายเป็นพิธีกรรมที่ไม่มีใครได้อะไร
บทความนี้แปลหลักเกณฑ์เป็นขั้นตอนที่ทำได้จริง
รอบการประเมินควรมีสี่จังหวะ
| จังหวะ | สิ่งที่เกิดขึ้น |
|---|---|
| ต้นรอบ | ตกลงตัวชี้วัดและค่าเป้าหมายร่วมกันระหว่างผู้ประเมินกับผู้รับการประเมิน |
| ระหว่างรอบ | ติดตามความก้าวหน้าและให้ข้อมูลป้อนกลับอย่างน้อยหนึ่งครั้ง |
| ปลายรอบ | ประเมินจากผลสัมฤทธิ์ของงานและพฤติกรรมการปฏิบัติราชการ |
| หลังประเมิน | แจ้งผลเป็นรายบุคคล และหารือแนวทางพัฒนา |
จังหวะที่สองเป็นจังหวะที่ถูกข้ามมากที่สุด และเป็นจังหวะเดียวที่ทำให้ผลปลายรอบไม่เป็นเรื่องเซอร์ไพรส์ ถ้าไม่มีจังหวะนี้ ผู้รับการประเมินจะได้ทราบสิ่งที่ต้องปรับปรุงตอนที่แก้ไขอะไรไม่ได้แล้ว
สองด้านที่ต้องประเมิน
หลักเกณฑ์ให้ประเมินทั้งผลสัมฤทธิ์ของงานและพฤติกรรมการปฏิบัติราชการหรือสมรรถนะ สองด้านนี้ต่างกันและต้องเก็บข้อมูลคนละแบบ
- ผลสัมฤทธิ์ของงาน วัดจากตัวชี้วัดที่ตกลงกันไว้ตั้งแต่ต้นรอบ ต้องเป็นตัวเลขหรือข้อเท็จจริงที่ตรวจสอบได้ ไม่ใช่ความรู้สึก
- พฤติกรรมการปฏิบัติราชการ วัดจากสมรรถนะที่ส่วนราชการกำหนด ต้องมีตัวอย่างเหตุการณ์ประกอบ ไม่ใช่ให้คะแนนลอย ๆ
ข้อที่ทำให้การประเมินไม่มีน้ำหนักที่สุดคือการใส่คะแนนโดยไม่มีหลักฐานประกอบ ซึ่งเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นเสมอเมื่อไม่มีการเก็บข้อมูลระหว่างรอบ
เรื่องนี้ทำในระบบได้ดูระบบทรัพยากรบุคคลใน ERP HOSOffice V2
จุดที่ทำให้การประเมินกลายเป็นแบบฟอร์มเปล่า
การประเมินที่ทำในสัปดาห์สุดท้ายของรอบ วัดได้เพียงความจำของผู้ประเมิน ไม่ได้วัดผลงานของผู้รับการประเมิน
- ตัวชี้วัดกำหนดตอนปลายรอบ ทำให้ผู้รับการประเมินไม่เคยรู้ว่ากำลังถูกวัดด้วยอะไร
- ไม่มีบันทึกระหว่างรอบ ผู้ประเมินจึงจำได้เฉพาะเหตุการณ์สองสามเดือนสุดท้าย
- ผู้ประเมินเปลี่ยนกลางรอบ แล้วข้อมูลของช่วงก่อนหน้าหายไปกับคนเดิม
- ไม่ได้แจ้งผลเป็นรายบุคคล ผู้รับการประเมินจึงไม่ทราบว่าควรพัฒนาเรื่องใด
- หลักเกณฑ์ไม่ได้ประกาศให้ทราบทั่วกัน ทั้งที่หลักเกณฑ์กำหนดให้ต้องประกาศ
ข้อสามเป็นข้อที่แก้ได้ด้วยระบบล้วน ๆ เพราะถ้าข้อมูลถูกบันทึกไว้ในระบบแทนที่จะอยู่ในสมุดของหัวหน้า การเปลี่ยนผู้ประเมินจะไม่ทำให้ข้อมูลหาย
โมดูลงานบุคคลใน ERP HOSOffice V2
- ตั้งตัวชี้วัดและค่าเป้าหมายตั้งแต่ต้นรอบ ผู้รับการประเมินเห็นและยืนยันได้ พร้อมวันเวลาที่บันทึก
- บันทึกเหตุการณ์ระหว่างรอบ ทั้งผลงานที่สำเร็จและสิ่งที่ต้องปรับปรุง เก็บเป็นข้อมูลประกอบตอนประเมิน
- แบบประเมินสองด้านแยกกัน ผลสัมฤทธิ์ของงานกับพฤติกรรม พร้อมช่องระบุหลักฐานประกอบแต่ละข้อ
- ข้อมูลอยู่กับตำแหน่ง ไม่ใช่กับตัวบุคคล เมื่อเปลี่ยนผู้บังคับบัญชา ข้อมูลของรอบนั้นยังอยู่ครบ
- แจ้งผลเป็นรายบุคคลผ่านระบบ พร้อมช่องบันทึกการหารือแนวทางพัฒนา
- รายงานภาพรวมสำหรับผู้บริหาร เห็นความคืบหน้าของแต่ละหน่วยงานในรอบนั้น และรายที่ยังไม่ได้ตกลงตัวชี้วัด
คำถามที่พบบ่อย
หลักเกณฑ์การประเมินผลการปฏิบัติราชการ อ้างอิงจากอะไร
อ้างอิงจากหนังสือสำนักงาน ก.พ. ที่ นร 1012/ว 20 ลงวันที่ 3 กันยายน 2552 เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการประเมินผลการปฏิบัติราชการของข้าราชการพลเรือนสามัญ ซึ่งกำหนดให้ส่วนราชการจัดทำหลักเกณฑ์และวิธีการประเมินแล้วประกาศให้ข้าราชการในสังกัดทราบโดยทั่วกัน
ต้องประเมินอะไรบ้าง
ประเมินทั้งผลสัมฤทธิ์ของงานซึ่งวัดจากตัวชี้วัดที่ตกลงกันไว้ และพฤติกรรมการปฏิบัติราชการหรือสมรรถนะตามที่ส่วนราชการกำหนด สองด้านนี้ต้องมีหลักฐานประกอบคนละแบบ ผลสัมฤทธิ์ใช้ตัวเลขหรือข้อเท็จจริง ส่วนพฤติกรรมใช้ตัวอย่างเหตุการณ์
ตัวชี้วัดควรกำหนดเมื่อใด
กำหนดตั้งแต่ต้นรอบการประเมินและตกลงร่วมกันระหว่างผู้ประเมินกับผู้รับการประเมิน เพราะเป็นสิ่งที่ผู้รับการประเมินต้องรู้ล่วงหน้าว่าจะถูกวัดด้วยอะไร การกำหนดตอนปลายรอบทำให้การประเมินกลายเป็นการอธิบายผลย้อนหลัง ไม่ใช่การบริหารผลงาน
ถ้าผู้บังคับบัญชาเปลี่ยนกลางรอบ ต้องทำอย่างไร
ข้อมูลของช่วงก่อนหน้าต้องถูกส่งต่อให้ผู้ประเมินคนใหม่ ไม่ใช่เริ่มนับใหม่ วิธีที่ได้ผลคือให้บันทึกเหตุการณ์ระหว่างรอบไว้ในระบบที่ผูกกับตำแหน่ง ไม่ใช่เก็บไว้กับตัวบุคคล เพื่อให้การเปลี่ยนผู้บังคับบัญชาไม่ทำให้ข้อมูลของรอบนั้นหายไป
แหล่งอ้างอิง
- หนังสือสำนักงาน ก.พ. ที่ นร 1012/ว 20 ลงวันที่ 3 กันยายน 2552 เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการประเมินผลการปฏิบัติราชการของข้าราชการพลเรือนสามัญ
- การประเมินผลการปฏิบัติราชการและสมรรถนะ สำนักงาน ก.พ.
- หนังสือเวียน สำนักงาน ก.พ.
ขอขอบคุณสำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน ที่เผยแพร่หลักเกณฑ์และเอกสารแนวทางการประเมินผลการปฏิบัติราชการให้หน่วยงานใช้อ้างอิงได้
บทความนี้เป็นการสรุปเพื่อเผยแพร่ความเข้าใจ ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หลักเกณฑ์ที่ใช้บังคับและแบบประเมินของแต่ละส่วนราชการอาจต่างกัน
ระบบนี้เป็นงานบริหารหลังบ้านขององค์กร ไม่ใช่ระบบรักษาพยาบาล